Edebiyat ve Sosyoloji (via Emrah Göker’in İstifhanesi)

by

Yer yer kitaplardan, kimi romanlardan bağlamlı bağlamsız sözediyorum. Fazlasıyla serbest vezinli okumalar oluyor bunlar haliyle. Oysa, sosyolojinin de işte edebiyatla bir muhabbeti var ve o bağlamda bir bakışı uyanık tutmak da önemli. Edebiyat kuramına psikanaliz  gibi cazibeyle pek girmemiş, edebiyat eleştiri açısından ilgi çekici olmamış bir bağlamdır bu. “Edebiyat sosyolojisi” denilen şeyle orda burda sık karşılaşmayız. Bir kere sevimsiz görünmektedir bu, edebi ürünün sosyolojik bir nesneye dönüşmesi, maneviyatımızla ilgili bir şeyin aleni ve bayağı bir meseleye dönüştürülmesi gibi irkiltici gelir sanırım kulağımıza. Yine de, “edebiyat ve sosyoloji” ilişkisi, adı anılmadığında bile, edebi ürünü anlamak ve  anlamlandırmak açısından gözönüne alınması gereken bir bağlamı gösterir. Edebi eserin belirli bir toplumsal bağlam içinde doğduğu ve dolaşıma girdiğinden hareketle, tek yönlü olarak edebiyatın sosyolojik araştırmalara katkısı değil, edebiyatın bizzat sosyolojik bir konu bağlamında incelenmesi, çözümlenmesi ve anlaşılması, edebi eserin toplumsal hayatla ilişkisi bağlamında anlamlandırılması gereklidir. Yani yazardan başlayarak yapıtın oluşumunu, basımını, dağıtımını, piyasasını, okuyucu kesimlerini vs. gözönüne alan bir yaklaşım da eleştirinin ve değerlendirmenin eksenlerinden birini oluşturmalıdır. Emrah Göker, sosyolog olarak Pierre Bourdieucu sosyolojik perspektifle ve habitus kavramıyla geliştiriyor yaklaşımını yazılarında, benzer şekilde “edebiyat ve sosyoloji” başlığında ortaya çıkan değerlendirmelerini de istiflemiş. Edebiyat ve sosyolojinin bu yanyana gelişi, siyasetin edebiyatla ilişkisinden daha kulak tırmalayıcı gelecektir “edebiyat severler”e tahmin ediyorum; bunu kabul edilemez bulan, kaba saba bir yaklaşımla edebiyatın sosyolojik bir analiz nesnesi haline getirilmesinden hazzetmeyen, dahası buna kategorik oolarak karşı çıkan edebiyat kuramcıları da vardır. Ben de romanları kendi gerçeklikleri içinden anlamaya çalışıyor ve yorumluyorum malum, bu daha keyifli,  fakat ne romanın yapıt olarak kendisi ne de gerçekliği dediğimiz metin içi örgüsü, sanıldığı kadar kendi içinde şeyler değil. Edebiyatı sosyolojik bir hadiseye indirgemeye ve orada tüketmeye meyletmediği sürece, edebiyat ve sosyolojinin dikkate değer ve dahası edilmesi zorunlu bir ilişki alanı olduğu kesindir. Her edebiyat okuru için değil de, bağlamları dikkate almayı seven ya da önemseyenler için diyeyim. Göker’in konuyla ilgili istiflerine ilgilisi baksın bu anlamda, bunlardan edebi yapıtın alımlanması için ne tür bir bakış açısı edineceğini düşünsün; özelikle “78’liler” yazısı “edebi ürünlerin sosyoloji”si için  örnek çalışma olarak faydalı olacaktır.

Edebiyat ve Sosyoloji Kısa bir “edebiyatın sosyoloji ile ne muhabbeti olur” sunumu, 3 Ocak 2011’de Ankara Üniversitesi DTCF’de bir grup Amerikan Edebiyatı ve İngiliz Edebiyatı lisans öğrencisine anlattım. Amerikan Kültürü ve Edebiyatı Anabilim Dalı’nda prekaryalık yapan Sevgili Devrim Kılıçer davet etmişti. “Gel bizimkilere basit basit anlat” deyince,  şu “edebiyat sosyolojisi” derler ilgi alanının son dönemdeki durumu nedir, ne tür incelemeler var, elim boş gitmeyeyi … Read More

via Emrah Göker’in İstifhanesi

Reklamlar

2 Yanıt to “Edebiyat ve Sosyoloji (via Emrah Göker’in İstifhanesi)”

  1. Oktay Says:

    Yazı için teşekkür ederim.

  2. Çölünü Arayan Mecnun Says:

    Yazara, okura, yapıtın oluşumuna, basımına, dağıtımına, piyasasasina, okuyucu kesimlerine bakan bir tavir bana edebiyat sosyolojisinden ote daha cok yayin ve pazarlamayi cagristiriyor…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s


%d blogcu bunu beğendi: