Töz

Töz kavrami, Aristotales’ten beri felsefenin temel kavramlarindan biridir. Almanca substanz, ingilizce substance, Latince substania, Yunancada hypostasis, eski türkcede cevher anlaminda felsefi kelime ya da kavramlarla karsilanir.

Degisen durumlar yada nitelilerden ayri ve onlara karsi olarak kalici olani ve nedeni baska bir seye bagli olmaksizin kendi kendine ve kendi kedisiyle varolani belirtir. Ilk olarak en kesin anlamina aristotales ile birlikte kavusmus ve daha sonra felsefe sistemlerinde cesitli sekillerde benimsenerek yada elestirilerek degerlendirilmis, ancak bütün büyük felsefe ögretilerinde öyle ya da böyle yer almis bir kavramdsir.

Töz, her tür özneyi ve öznelligi reddeden, nedeni kendinde varolan varlik anlaminda bir terimdir, ve bu haliyle özellikle metafizik dizgelerde ilk kavram niteligindedir. Tam da bu bilinen anlamiyla en güclü ve göz alici bicimini Spinoza’da ve onun mutlak felsefe dizgesinde görürüz. Töz, Spinoza felsefesinde merkezi konumdadir, yani varolusu icin baska bir seye ihtiyac duymayan aksine baska seylerin varolusu onun varligiyla anlam kazanan sey töz’dür. Daha sonralari bu mutlak niteligi farklilasacak ve örnegin modern doga bilimlerinde fenomenlerin tasiyicisi anlaminda bicimsel bir kavram anlaminda degerlendirilecektir. Bununla birlikte töz, felsefi anlamda Aristotadan baslayip Spinoza ile doruguna ulasan anlam boyutunu her zaman sürdürmüstür.